TekLinkFilmlerim.com AÇILDI
Tek Link Film İndir, 3D Film İndir

Batı Adige Alfabesi

BATI ADIĞE ALFABESİ
(ŞAPSIĞ, ABZEH, BJEDUH...)

Haz. MuratPapşu

Kitap

Harfi

El

Yazısı

Türkçe Okunuşu

 
Örnek Sözcükler

A a

A a

A

атакъэ horoz; ары evet; апч cam; ар o; ау fakat; ахъщ para

Б б

Б б

B   

бэ çok; баджэ tilki; бзэ dil; бзыу kuş; бжьэ arı;быбын uçmak

В в

В b

V     

(Yabancı sözcüklerde) вагон vagon; ваз vazo; винт vida

Г г

Г г

İnce Ğ

гыны barut; гыкIын çamaşır yıkamak; лъагэ yüksek

ГУ гу

ГУ гу

GU 

гу  kalp; гугъэ umut;  гупшыс düşünce; нэгу yüz

Гъ гъ

Гъ гъ

Kalın Ğ

гъэмаф yaz; гъэ yıl; гъыбз ağıt; гъы ağlama; дэхагъ güzellik

Гъу гъу

Гъу гъу

Kalın ĞU

гъунджэ ayna; гъунэгъу komşu; гъогу yol; гъучI demir

Д д

D д, g

D   

дыджы acı; дахэ güzel; дэшхо ceviz; дагъэ yağ; дышъэ altın

Дж дж

Dж дж

C   

джан gömlek; джы şimdi; джэнчы fasulye; джэмышх kaşık 

Дз дз

Dж дж

DZ

дзыо çuval; дзэ ordu; дзын atmak; бадзэ sinek

Е е

Е е

E, YE

е kötülük; ежь kendi(si); емыкIу uygunsuz; ешъон içmek 

Ж ж

Ж  ж

J    

жэ ağız;  жакIэ sakal; жэпкъ çene; бжыхьэ sonbahar

Жъ жъ

ЖЬ жь

Kalın J

жъы yaşlı, eski;  жъапхъ tava;  жъажъэ yavaş, ağır

Жъу жъу

Жъу жъу

Kalın JÜ

жъуагъо yıldız; жъон kaynamak; зэжъу dar; мыжъо taş

Жь жь

Жь жь

Kalın J

жьы hava; жьыбгъэ rüzgar; жьау gölge; бжьыны soğan

З з

З  з

Z

зы bir; закъо yalnız; зэкIэ bütün, hepsi; зауэ savaş; мазэ ay

И и

U и

İ, Yİ

ины büyük;  и sekiz;  из dolu; илъэс yıl; икъун yetmek

Й й

Û й

Y   

бай zengin; дэжъый fındık; пай için; кIэй dere, vadi

К к

К к

K   

канал kanal; класс sınıf; кран vinç; musluk; марк pul

Ку ку

Ку ку

KU

кушъэ beşik; ко but, kalça; коцы buğday; куу derin

Къ къ

Къ къ   

Kalın K

къабзэ temiz;  къэ mezarlık; къашъо dans; къэкIон gelmek

Къу къу

Къу къу

Kalın KU 

къо oğul; domuz; къухьэ gemi; къуае peynir; къуаджэ köy

КI кI

КI кI

Sert Ç

кIалэ delikanlı; кIэнкIэ yumurta; кIымаф kış; кIапсэ ip

КIу кIу

КIу кIу

Sert KU

кIуачIэ güç, kudret ; кIоцI iç; кIон gitmek; тхьакIум kulak

Л л

Л л

L   

лы et; лагъэ tabak; лэгъуп kazan; лэныст makas; мылы buz

Лъ лъ

Лъ лъ

LH 

лъы kan; лъэпэд çorap; лъакъо ayak; лъэпкъ soy; halk 

ЛI лI

ЛI лI

Sert LH 

лIы adam; koca; лIыкIо elçi, aracı; лIэн ölmek; плIы dört

М м

М м

M  

машIо ateş; мэлы koyun;  мэзы orman; макIэ az; мыр bu

Н н

Н н

N   

нэ göz; ны anne; непэ bugün; нашэ kavun; нысэ gelin

О о

О о

O, VO

о sen; ощы balta; осы kar; ощхы yağmur; орэд şarkı

П п

П п

P   

псы su; пэ burun; пчъэ kapı; пшъашъэ genç kız; пхъэ odun

ПI пI

ПI пI

Sert P

пIэ yatak; пIалъэ süre; пIыкIэн üşümek;лъапIэ değerli;pahalı

ПIу пIу

ПIу пIу

Sert PU

пIуакIэ ince; пIуабл hasır; пIун beslemek; сабыипIу dadı

Р р

Р р

R   

ренэу sürekli; разэ memnun; рэхьат rahat; джыри henüz

С с

С с

S      

сэ ben; сымадж  hasta; сапэ toz; сэнашъхь üzüm; сыд ne

Т т

Т т

T   

тэ biz; ты baba; тхьэ tanrı; тыгъэ güneş; тыгъужъ kurt

ТI тI

ТI тI

Sert T

тIы koç; тIэкIу biraz; тIысын oturmak; ятIэ toprak

ТIу тIу

ТIу тIу

Sert TU

тIу iki; тIурыс yaşlı, eski; тIокIы yirmi; тIупщын bırakmak

У у

У у

U, VU

унэ ev;  узы hastalık; ağrı; уанэ eyer; упчIэ soru; усэ şiir

Ф ф

Ф ф

F   

фыжьы beyaz; фабэ sıcak; фэмыф tembel; фэдэ gibi

Х х

Х х

İnce H

хы altı; deniz; хатэ bahçe; хабзэ âdet; хафэ ekşi; хэт kim

Хъ хъ

Хъ хъ

Kalın H

хъэдэн bez; хъырбыдз karpuz; хъырцэ şeftali; хъы

Хъу хъу

Хъу хъу

Kalın HU

хъу erkek; хъурай yuvarlak; хъупIэ otlak; хъурджан yüzük

Хь хь

Хь хь

H

хьайнап ayıp; хьалыгъу ekmek; хьау hayır; хьэ köpek; arpa

Ц ц

Ц ц

TS

цэ diş; цы yün; tüy; цыгъо fare; цацэ çatal; напцэ kaş

Цу цу

Цу цу

ÇÜ

цуакъэ ayakkabı; цу öküz; цумпэ çilek; тхьацуф oklava

ЦI цI

ЦI цI

Sert TS 

цIэ ad; bit; цIыфы insan; цIыкIу küçük; цIынэ ıslak, nemli

Ч ч

Ч ч

Ç   

чэты tavuk; чэтыу kedi; чыжьэ uzak; чэщы gece; чан keskin

Чъ чъ

Чъ чъ

Yumuşak Ç

чъыгы ağaç; чъыIэ soğuk; чъые uyku; чъэн koşmak

ЧI чI

ЧI чI

Sert Ç

чIыпIэ yer; чIыфэ borç; чIэгъ alt; чIыхъумбый köstebek

Ш ш

Ш ш

Ş    

шы at; erk.kardeş; шыпхъу kızkardeş; шхонч tüfek

Шъ шъ

Шъ шъ

Kalın Ş

шъхьэ baş; шъэжъый bıçak; шъынэ kuzu; шъабэ yumuşak

Шъушъу

Шъу шъу

Kalın ŞÜ

шъо siz; deri; шъузы kadın; шъоущыгъу şeker; шъоу bal

ШI шI

ШI шI

İnce Ş

шIэх hızlı; шIэн yapmak; bilmek; шIэтэу parlak; пшIы on

ШIу шIу

ШIу шIу

İnce ŞÜ

шIуцIэ siyah; шIой kirli; шIу iyi; шIуанэ çapa; IэшIу tatlı

Щ щ

Щ щ

Kalın Ş

щэ süt; kurşun; щы üç; щынэ korku; щагу avlu; щыды eşek

Ъ ъ

Ъ ъ

Sertleş. iş.

гъ, жъ, къ, чъ, хъ, шъ

Ы ы

Ы ы

I

ыкIи ve; ыпэкIэ önde; önce; ыужыр arka; ышIагъ yaptı

Ь ь 

Ь ь 

Yumuş. iş.

жь, хь

Э э

Э э

A-E arası

экзамен sınav; экран ekran; матэ sepet; панэ diken

Ю ю

Ю ю

YU

Юсыф Yusuf;  Юныс Yunus;  плюс artı

Я я

Я я

YA

ябгэ zalim, hain; ягъэ zarar; sivilce; ятIэ toprak; яжьэ kül

I I

I I

Keskinl. iş.

Iай çirkin; Iэ el; Iахьыл akraba; Iыгъын tutmak; паIо şapka

Iу Iу

Iу Iу

Keskin U

Iудан iplik; Iофы iş; Iон söylemek, demek; чыIу düğme 

 

 

ALFABENİN BAZI ÖZELLİKLERİ

 

·        Türkçe harfler Adığece sesleri tam olarak karşılamadığından, alfabeyi öğrenmek için en iyi yöntem, dili bilen birine sözcükleri söyleterek sesleri telaffuz etmeye çalışmaktır.

·        У harfi, bazı sessiz harflerle birlikte (гу, гъу, жъу, ку, къу, кIу, пIу, тIу, хъу, цу, шъу, шIу) kelime sonlarında yarım okunur. Bu nedenle bunlar ayrı harf olarak kabul edilmişlerdir. Bu bitişik  harflerde “у”, bazı sözcüklerde “о” harfine  dönüşmektedir (жъу-жъо; кIу-кIо; тIу-тIо; шъу-шъо).

·        Yabancı kökenliler dışında в (v), к (k), р (r), э (e) harfleri ile sözcük başlamaz.

·        Е (E) ve И (İ) harfleri sözcük ve hece başında YE ve Yİ olarak okunur.

·        О (O) ve У (U) harfleri sözcük ve hece başında VO ve VU olarak okunur.

·        Э harfi, e ile a arası, ama daha çok a’ya yakın bir ses olarak okunur.

·        Alfabede harf olarak kabul edilen, ancak ses karşılığı olmayan ve sadece diğer harflerle birlikte kullanılan üç işaret vardır:

1-      Sertleştirme işareti (ъ) г, ж, к, л, ч, х, ш harfleriyle birlikte kullanılır (гъ, жъ, къ, лъ, чъ, хъ, шъ), bu harflerin daha sert ve kalın okunmalarını sağlar.

2-      Yumuşatma işareti (ь) ж ve х harfleriyle kullanılır (жь, хь) ve daha kalın okunmalarını sağlar.

3-      Keskinleştirme işareti (I) sessiz harflerden sonra kullanılır (кI, лI, пI, тI, цI, чI, шI) ve harfin daha keskin (sert) okunmasını sağlar. Sesli harflerden ise önce  kullanılır  (Iа, Iе, Iи, Iы, Iэ, Iу); Arapçadaki hemze işlevini görür (neş’e, Kur’an v.b.).

GERİ

=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=